Leki z grupy GLP-1, znane głównie z terapii cukrzycy typu 2 i odchudzania, są już stosowane także u młodzieży z otyłością. Nowy przegląd badań naukowców z Uniwersytetu Georgii wskazuje jednak, że wciąż nie wiemy, jak wpływają na rozwój fizyczny i psychiczny nastolatków.

Jak działają i kto może je dostać

GLP-1 to skrót od peptydu glukagonopodobnego 1. Preparaty z tej grupy naśladują naturalny hormon jelitowy: obniżają poziom cukru we krwi, wzmacniają uczucie sytości i spowalniają trawienie. W USA zarówno Amerykańska Akademia Pediatrii, jak i urząd FDA zaakceptowały wybrane leki tego typu dla młodzieży od 12. roku życia, u której otyłość utrzymuje się mimo próby zmiany stylu życia.

Jak wyjaśnia Emily Noble, neurobiolożka żywienia z Uniwersytetu Georgii, w praktyce sięga się po nie dopiero wtedy, gdy inne metody zawodzą, głównie u młodych osób z ciężką otyłością. U takich pacjentów szkody wynikające z nadmiaru tkanki tłuszczowej są większe niż potencjalne ryzyko leku. Terapia może pomóc w utracie nawet 15% masy ciała. Zdarza się też, że lekarze w szczególnych sytuacjach przepisują je jeszcze młodszym dzieciom, bo otyłość i stan przedcukrzycowy pojawiają się coraz wcześniej.

Dlaczego otyłość trudno „wyleczyć” samą silną wolą

Według badaczki nastolatki z otyłością częściej mają ją także w dorosłości, a gdy już się rozwinie, bardzo trudno ją odwrócić. Podkreśla, że za masę ciała odpowiada mózg, a po rozwinięciu się otyłości reguluje ją on inaczej. Występuje biologiczny mechanizm sprzyjający powrotowi utraconych kilogramów. Zdaniem Noble poglądu, że wystarczą inne wybory, by trwale schudnąć, nie potwierdzają dane.

Czego jeszcze nie wiemy

Autorzy przeglądu zwracają uwagę na kilka otwartych pytań. Długoterminowe skutki stosowania tych leków u młodych ludzi poznamy dopiero za wiele lat. Najpoważniejsze wątpliwości dotyczą okresu wrażliwego rozwoju:

• jak zmiana wrażliwości obwodów mózgowych odpowiadających za apetyt wpływa na dojrzewanie mózgu,
• czy wraz z kilogramami nastolatki nie tracą także masy mięśniowej, co jest istotne w okresie dojrzewania płciowego,
• czy cykl chudnięcia i przybierania na wadze po odstawieniu leku nie pogorszy sytuacji względem osoby, która nigdy go nie brała.

Noble zauważa, że młodość to okres zmienny, w którym doświadczenia przeżywa się intensywniej. Po odstawieniu leku waga często wraca.

Co to oznacza dla polskich rodziców

Wytyczne FDA i amerykańskich pediatrów nie obowiązują w Polsce, a o dopuszczeniu leków do obrotu w UE decydują europejskie regulacje i Europejska Agencja Leków. Zasady refundacji i dostępności takich preparatów dla dzieci mogą się więc różnić od amerykańskich. W razie wątpliwości warto zapytać lekarza prowadzącego lub specjalistę o aktualne wskazania w Polsce.

Z komentarza badaczki wynika kilka praktycznych wniosków. Rodzic powinien słuchać lekarza, ale druga opinia nie zaszkodzi. Lek bywa pomocnym narzędziem, trzeba jednak pamiętać o ryzyku powrotu wagi po odstawieniu. Jednocześnie nieleczona otyłość wiąże się z długofalowymi skutkami dla mózgu oraz z podatnością na choroby metaboliczne i nowotwory, więc rozważyć należy wszystkie opcje.

Nadal kluczowa pozostaje profilaktyka. Aktywność fizyczna nie zawsze prowadzi do utraty wagi, ale pomaga ją utrzymać, zapobiega przybieraniu na wadze i służy zdrowiu metabolicznemu. Badaczka radzi ograniczać czas przed ekranem, a przede wszystkim zachęcać dzieci do naturalnego ruchu oraz od małego dawać dobry przykład w jedzeniu: wspólnie gotować, siadać razem do kolacji i wybierać zbilansowaną dietę.

Źródło: Medical Xpress – „Are GLP-1s practical and safe for adolescents with obesity?”